Türkiye Erişilebilirlik Genelgesi

Eğer dijital ürünler geliştiriyorsanız, son zamanlarda "erişilebilirlik genelgesi" terimini sıkça duymuş olabilirsiniz. Belki de müşterilerinizden gelen yeni talepler ya da hukuk departmanınızdan gelen uyarılar sizi bu konuya yönlendirdi. 2025 yılıyla birlikte Türkiye'de dijital erişilebilirlik artık sadece "iyi niyet" meselesi olmaktan çıktı.

Türkiye Erişilebilirlik Genelgesi Nedir?

Türkiye Erişilebilirlik Genelgesi, dijital platformların engelli kullanıcılar için erişilebilir hale getirilmesini yasal zorunluluk haline getiren düzenlemenin adıdır. Bu genelge, Web Content Accessibility Guidelines (WCAG) 2.2'nin Level A standartlarını temel alarak, dijital ürünlerin minimum erişilebilirlik gereksinimlerini tanımlar. Artık sadece bankacılık ya da sigortacılık sektöründe değil, tüm dijital hizmet sağlayıcıları için geçerli olan bir yükümlülük.

Yasal Çerçevenin Gelişim Hikayesi

Bu genelgeye giden yol aslında 2005 yılında başladı. O yıl Türkiye Meclisi'ne ilk kez Engelliler Yasası girdi - bu, engelli ayrımcılığını önlemeyi amaçlayan genel kapsamlı bir düzenlemeydi. Dijital alanda ilk somut adım ise 2016'da BDDK'dan geldi. Bankalar için getirilen bu yönetmelik, sadece kağıt üzerinde kalmadı; BDDK'nın engelli kullanıcıların talepleri sonrasında bankalara ceza yazdığı durumlar yaşandı.

2023'te Sigortacılık Denetleme Kurumu da sigorta sektörü için benzer düzenlemeleri hayata geçirdi. 2025'e gelindiğinde ise bu dağınık düzenlemeler tek çatı altında standartlaştırıldı. Genelge, önceki sektörel yaklaşımları bir araya getirerek, tüm dijital platformlar için ortak bir çerçeve oluşturdu.

Level A Standardı Ne Anlama Geliyor?

WCAG'ın üç farklı seviyesi bulunur: Level A, Level AA ve Level AAA. Level A en temel gereksinimleri karşılar - yani dijital erişilebilirliğin temeli sayılabilir. Genelge bu seviyeyi zorunlu kılsa da, 120'den fazla madde içeren kapsamlı bir kontrol listesi ortaya çıkıyor.

İlginç olan nokta şu: Bakanlık bu standartları Türkçe'ye çevirip kontrol listesi haline getirirken, bazı Level AA gereksinimlerini (örneğin kontrast oranları) da listeye ekledi. Dolayısıyla pratikte sadece Level A'dan biraz daha fazlası talep ediliyor.

Erişilebilirlik Topluluğunun Beklentileri

Açık söylemek gerekirse, erişilebilirlik alanında çalışan uzmanlar ve engelli kullanıcılar Level AA standardını bekliyordu. Bunun nedeni, kullanım deneyimini ciddi şekilde etkileyen birçok gereksinimin Level AA'da yer alması. Level AAA ise medya erişilebilirliği gibi daha özel durumları kapsadığı için şu anda hiçbir ülke bunu yasal zorunluluk haline getirmiyor.

Tasarımcılar ve Geliştiriciler İçin Pratik Çıkarımlar

Bu genelge sizin için ne anlama geliyor? Her şeyden önce, erişilebilirlik artık projenin son aşamasında düşünülebilecek bir "nice to have" özelliği değil. Tasarım sürecinizin başından itibaren WCAG Level A gereksinimlerini göz önünde bulundurmanız gerekiyor.

Kontrol listesini incelerken, özellikle renk kontrastları, klavye navigasyonu, alternatif metinler ve form etiketlemeleri gibi temel konulara odaklanın. Bu unsurlar sadece yasal zorunluluk değil, aynı zamanda tüm kullanıcılarınız için daha iyi bir deneyim yaratmanın yolu.

Ürün yöneticileri olarak, geliştirme süreçlerinize erişilebilirlik testlerini entegre etmeyi ve ekibinizi bu konuda eğitmeyi planlamalısınız. Çünkü artık bu sadece etik bir tercih değil, yasal bir gereklilik.

Türkiye'nin dijital erişilebilirlik yolculuğu 20 yıllık bir sürecin sonunda 2025'te somut bir çerçeveye kavuştu - ve bu, milyonlarca engelli vatandaşımızın dijital dünyaya eşit erişimi için kritik bir adım.